U našoj zemlji navodnjavanje višegodišnjih zasada trebalo bi biti obavezno, jer je suša postala redovna pojava i sve više utiče na smanjenje prinosa i kvalitet plodova. Smatra se da je 600 mm godišnjih padavina, sa dobrim rasporedom, minimum za uspešno gajenje voća i vinove loze. U rejonima sa manjim padavinama treba planirati uvođenje sistema za navodnjavanje.
Deficit vode u početku vegetacije negativno se odražava na porast biljaka, loš porast lišća, cvetanje je slabije, jer opadaju cvetni zameci.
Deficit vode u drugom delu vegetacije utiče na prevremeno sazrevanje i opadanje plodova, loše formiranje cvetnih zametaka, starenje i opadanje lišća, što remeti fotosintezu i nakupljanje hraniva, pa voćke u lošoj kondiciji ulaze u zimski period.
Potrošnja vode na evapotranspiraciju voćnjaka je sastavljena od evaporacije
sa površine zemljišta i transpiracije biljaka, čija veličina zavisi od razvijenosti stabala i zasenjenosti površine zemljišta.
Biljke je potrebno obezbediti sa lako pristupačnom vodom u zoni aktivne rizosfere tokom perioda vegetacije.
Režim navodnjavanja određuje se prema:
- vlažnosti zemljišta,
- stanju biljaka,
- kritičnim periodima za vodu,
- spoljnim promenama
- fiziološkim pokazateljima
Doziranje vode - treba da obezbedi optimalnu vlažnost u zoni rizosfere. Za stručno doziranje vode potrebno je pri svakom navodnjavanju pravilno odrediti:
- normu navodnjavanja
- trenutak početka navodnjavanja
Norma navodnjavanja (mm) zavisi od :
- dubine zemljišta koju treba navlažiti
- dubine korena
- voćne vrste i podloge
- faze razvoja biljke.
Normom navodnjavanja treba navlažiti zemljište do poljskog vodnog kapaciteta.
Za lakša (peskovita) zemljišta potrebna je manja norma navodnjavanja nego za teža (glinovita) zemljišta, ali ih treba češće navodnjavati nego glinovita, jer biljke trebaju jednake količine vode bez obzira na tip zemljišta na kojem se uzgajaju.
Dubina vlaženja pri navodnjavanju za jabuku, breskvu , krušku je 40-55 cm.
Trenutak početka navodnjavanja određuje se u praksi na osnovu:
- spoljnih morfoloških promena na voćkama
- unutrašnjih fizioloških promena voćke
- procene ili merenja vlažnosti zemljišta (tenziometrima, neutronima i gama zracima, elektrometrijskim merenjem ...)
Režim navodnjavanja zavisi od kritičnih faza razvoja voća u odnosu na vodu :
| Prvo navodnjavanje - deset dana posle cvetanja, ukoliko je proleće sušno, a zima je bila sa malim padavinama. |
| Drugo navodnjavanje - početkom sedmog meseca u periodu najvećeg porasta vegetativnih organa, kada se formiraju cvetni pupoljci za narednu godinu i rastu plodovi. Tada stabla voćaka najviše troše vodu, a period je relativno siromašan sa padavinama. |
| Treće navodnjavanje - početkom 8. meseca, za porast plodova, koji stižu za berbu krajem 8. meseca i tokom 9. meseca. |
| Četvrto navodnjavanje - primenjuje se samo kod sorata jabuka i krušaka za zimsku potrošnju, ali se obavlja 25-30 dana pre berbe. |
Najzastupljeniji način navodnjavanja kod nas je navodnjavanje ‘’ kap po kap ‘’ iz više razloga :
- najracionalniji utrošak vode u odnosu na druge načine navodnjavanja
- najmanje stresan za voćke
- najmanje zbijanja zemljišta
- najpreciznije doziranje vode
- mogućnost fertirigacije
Kod ovog sistema za navodnjavanje obavezni su filteri i kompenzujući kapljači, ako je nagib parcele veći od 5%.
Preporučuje se hemijska i bakteriološka analiza vode svake tri godine.
Lazar Klještanović